Trans λιπαρά οξέα: η παραγωγή, η επιπτώσεις στην υγεία και ο επίλογός τους

Μπορεί να τα έχεις ακούσει, μπορεί και όχι.

Τα trans λιπαρά οξέα αποτελούν ένα μεγάλο κεφάλαιο της σύγχρονης διατροφής και διαιτολογίας, το οποίο (όπως θα διαβάσεις παρακάτω) αναμένεται να κλείσει σύντομα.

Αυτό το άρθρο θα σου λύσει κάθε απορία σχετικά με αυτά!

 

Πάμε λοιπόν!

Τι είναι τα trans λιπαρά οξέα;

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, «τα trans λιπαρά, ή trans-λιπαρά οξέα, είναι ακόρεστα λιπαρά οξέα που προέρχονται είτε από φυσικές είτε από βιομηχανικές πηγές. Τα φυσικά trans λιπαρά προέρχονται από μηρυκαστικά (αγελάδες και πρόβατα). Τα βιομηχανικά παραγόμενα trans λιπαρά σχηματίζονται σε μια βιομηχανική διαδικασία που προσθέτει υδρογόνο στο φυτικό έλαιο μετατρέποντάς το από υγρό σε στερεό, με αποτέλεσμα ένα “μερικώς υδρογονωμένο” λάδι». [1]

Τα trans λιπαρά οξέα εισήχθησαν για πρώτη φορά στην παραγωγή τροφίμων στις αρχές του 20ου αιώνα, όπου οι βιομηχανίες μετέτρεπαν τα υγρά φυτικά έλαια σε στερεά, με στόχο να αντικαταστήσουν το βούτυρο και το λαρδί. Τα πλέον στερεά σε θερμοκρασία δωματίου φυτικά έλαια αύξαναν τη διάρκεια ζωής των προϊόντων και χρησιμοποιούνταν για βαθύ τηγάνισμα αλλά και ως συστατικό σε ψημένα προϊόντα.

 

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει πως «δεν αποτελούν φυσικό μέρος της ανθρώπινης διατροφής και είναι πλήρως αντικαταστάσιμα» [1]

 

Σε ποια τρόφιμα υπάρχουν τα trans λιπαρά οξέα;

Τα trans λιπαρά οξέα υπάρχουν φυσιολογικά σε μικρές ποσότητες στο γάλα, το μοσχάρι και το αρνί, αλλά βρίσκονται και σε φυτικά έλαια που έχουν υποστεί επεξεργασία προκειμένου να γίνουν στερεά (π.χ. μαργαρίνη παλαιού τύπου). [4]

Στις ετικέτες τροφίμων αναφέρονται ως «μερικώς υδρογονωμένα φυτικά λίπη/έλαια», ωστόσο χάρη στις νέες μεθόδους παραγωγής τροφίμων, δύσκολα θα τα πετύχεις σε κάποιο τρόφιμο (τουλάχιστον στην ελληνική αγορά) 

 

Βιομηχανικά τρόφιμα που μπορεί περιέχουν trans λιπαρά οξέα είναι:

Πώς επηρεάζουν την υγεία μας τα trans λιπαρά οξέα;

Τα trans λιπαρά οξέα δεν έχουν γνωστά οφέλη, παρά μόνο επιβλαβείς συνέπειες για την υγεία! 😬

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας [1], περίπου 540.000 θάνατοι κάθε χρόνο οφείλονται στην πρόσληψη βιομηχανικά παραγόμενων trans λιπαρών οξέων! Μάλιστα, η υψηλή τους πρόσληψη αυξάνει:

Αυτό μάλλον οφείλεται στο ότι τα trans λιπαρά οξέα αυξάνουν την «κακή» LDL χοληστερόλη και μειώνουν την «καλή» HDL χοληστερόλη.

Σε μια έκθεσή της, η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων (EFSA) [2] αναφέρει ότι η κατανάλωση trans λιπαρών οξέων αυξάνει τον κίνδυνο καρδιακών παθήσεων περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο μακροσυστατικό ανά θερμίδα! 😲

👉 Όλα αυτά φαίνεται πως αφορούν κυρίως τα trans που προέρχονται από τα βιομηχανοποιημένα τρόφιμα και όχι τόσο εκείνα που συναντάμε στο κρέας και τα γαλακτοκομικά [3]

Αξίζει να πούμε πως όλα αυτά τα τρόφιμα μπορούν να κατασκευαστούν χωρίς βιομηχανικά παραγόμενα trans λιπαρά!

Πώς μπορώ να περιορίσω τα trans λιπαρά οξέα;

Εξαιτίας των τόσο ισχυρών δεδομένων που υπάρχουν για τις βλαβερές συνέπειες των trans λιπαρών στην υγεία μας, η βιομηχανία έχει αναπτύξει μεθόδους παραγωγής, από τις οποίες δεν σχηματίζονται τα trans! Έτσι, πλέον είναι λίγα τα προϊόντα βιομηχανίας στα οποία συναντώνται αυτά τα λίπη. 👌

Εκτός αυτού, o Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ζήτησε πρόσφατα να σταματήσει η παραγωγή των trans λιπαρών οξέων από τη βιομηχανία τροφίμων και πράγματι η Ευρωπαϊκή Ένωση ανταποκρίθηκε, βγάζοντας νόμο όσον αφορά τα trans λιπαρά, εκτός από εκείνα που αποτελούν φυσικά συστατικά του λίπους ζωικής προέλευσης. Μέσα στο άμεσο χρονικό διάστημα, λοιπόν, τα trans λιπαρά οξέα θα σταματήσουν εντελώς να συναντώνται στα προϊόντα της βιομηχανίας τροφίμων! ✌

Εν τω μεταξύ, οι οργανισμοί υγείας συνιστούν να περιορίσουμε όσο το δυνατόν περισσότερο της κατανάλωση trans λιπαρών σε λιγότερο από 1% της συνολικής πρόσληψης ενέργειας. Αυτό σημαίνει ότι σε μια δίαιτα 2.000kcal/ημέρα, τα trans μπορούν να είναι λιγότερα από 2,2γρ/ημέρα.

Μερικοί τρόποι να περιορίσεις τα trans λιπαρά οξέα είναι:

Βιβλιογραφία

[1] World Health Organisation, “Nutrition: Trans fat,” 2018. https://www.who.int/news-room/q-a-detail/nutrition-trans-fat (accessed Aug. 16, 2021).

[2] EFSA, “REPORT FROM THE COMMISSION TO THE EUROPEAN PARLIAMENT AND THE COUNCIL regarding trans fats in foods and in the overall diet of the Union population,” Dec. 03, 2015. https://ec.europa.eu/food/system/files/2016-10/fs_labelling-nutrition_trans-fats-report_en.pdf (accessed Jul. 31, 2021).

[3] Dietitians of Canada, “Tackling Trans Fat – Unlock Food,” Jun. 08, 2020. https://www.unlockfood.ca/en/Articles/Fat/Tackling-Trans-Fat.aspx (accessed Aug. 16, 2021).

[4] EUFIC, “Facts about Fats | Eufic,” Sep. 22, 2015. https://www.eufic.org/en/whats-in-food/article/8-facts-on-fats (accessed Jul. 31, 2021).

Προσθέστε σχόλιο

Your email address will not be published. Required fields are marked *